Betrokken groepen

27  Het KNIL en oud zeer

Loze beloften en een ereschuld

Daar stond je dan als Indische Nederlander met je Nederlands paspoort en kon je er jaloers van worden. Vooral voor mijn moeder — mijn (overleden) vader was immers Rijksambtenaar geweest —was het een hard gelag, want als enige land heeft Nederland — in tegenstelling tot andere landen — het drieëneenhalf jaar achterstallige loon van haar onderdanen die in de oorlog het leven hebben gelaten, nooit uitbetaald. Dit gebeurde met de smoes, dat Nederlands-Indië was overgegaan tot de staat Indonesië en dat Japan de herstelbetalingen aan Indonesië heeft uitbetaald. Dus diende Indonesië het achterstallige drieëneenhalf jaar loon dat mijn vader als Rijksambtenaar had verdiend gedurende de oorlogsjaren, uit te betalen, wat natuurlijk in alle soortgelijke gevallen door de Indonesische regering prompt werd afgewezen. Zelfs KNIL militairen die in krijgsgevangenschap hebben gezeten, hebben nooit hun soldij over die tijd uitbetaald gekregen!

Maar er is nog veel meer 'oud zeer' waar de term "de tijd heelt alle wonden" op van toepassing is. Neem bijvoorbeeld de gezagsgetrouwe Ambonese militairen van het KNIL, het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Deze militairen waren van oorsprong uit de Zuid-Molukken afkomstig, een gebied dat zijzelf van oudsher tot de 13e provincie van Nederland hebben benoemd. Na de capitulatie van Japan in 1945 is, met de aanstaande zelfstandigheid van Indonesië, door de Nederlandse regering ook zelfstandigheid beloofd aan het Ambonese volk, in de vorm van een Republiek Maluku Selatan, de Republiek der Zuid-Molukken.

Dit is evenwel een onhaalbare kwestie gebleken gezien de politieke situatie, en Nederland kon zich dus niet aan deze belofte houden. Wel konden de Ambonese militairen met hun gezinnen naar Nederland komen. Ze werden bij aankomst ontslagen uit militaire dienst en ondergebracht in Ambonese kampen, totdat ze een woning kregen toegewezen. Zowat de helft van de Ambonese militairen nam de beslissing om naar Nederland te gaan. De andere helft is in Indonesië als Indonesisch staatsburger achtergebleven.

Op Java had de zogenaamde "Indonesische regering in ballingschap" intussen de 1e luitenant Harris Nasution van het Koninklijk Nederlands-Indische Leger - het KNIL dus - vanaf 15 augustus 1945 tot de onafhankelijkheid op 27 december 1949 tot generaal bevorderd van de diverse groepen Indonesische vrijheidsstrijders in West-Java. Generaal Harris Nasution — een bijzonder sympathieke man uit Noord-Sumatra — is daarna generaal geworden van de vermaarde Siliwangi divisie, en daar werden de achtergebleven Ambonese militairen van de Pattimura divisie in ondergebracht.

Zoals verwacht eisten de gewezen vrijheidsstrijders de hoogste rangen op in hun nationale leger, de Tentara Republik Indonesia, ten opzichte van de beter opgeleide Ambonese, Menadonese of tot een andere bevolkingsgroep behorende ex-KNIL-militairen. Dat het een vernedering was waar deze oud-KNIL-militairen machteloos tegenover stonden — ze waren immers de ex-vijand — laat zich raden.

Volgende (28) »  Omhoog   ^^  « Vorige (26)