De koloniën

14  Soekarno

Proclamatie Soekarno, de naoorlogse periode en Jakarta's metamorfose

Na de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 werd - en dit feit is veelal onbekend bij de jongere generaties Indonesiërs - de toekomstige president Soekarno op 17 augustus 1945 door Indonesische studenten uit zijn woning ontvoerd, naar een pand in Pegangsaän Oost, Jakarta, gebracht en daar gedwongen om op die dag de onafhankelijkheid van Indonesië te proclameren. Uiteraard was het kladje met aantekeningen over de proclamatie dat hij vooraf haastig gemaakt had, gedateerd 17 augustus 2605, volgens de op dat moment nog in gebruik zijnde Japanse jaartelling. Later werd hij met zijn gezin door het Nederlandse bestuur verbannen naar een zeer ruime woning met een groot erf in Zuid-Sumatra bij Bengkoelen (nu Bengkulu geheten), waar hij in 'volle vrijheid' van het leven mocht genieten, mits hij maar op zijn erf bleef.

Geallieerde strijdkrachten

De Engelse strijdkrachten, met o.a. de vermaarde Ghurka‘s uit hun India kolonie, streken dus in Nederlands-Indië neer, om in samenwerking met ons kleine leger – intussen langzamerhand aangevuld met de uit Nederland overgekomen oorlogsvrijwilligers – orde op zaken te stellen in heel Nederlands-Indië .
Wapens hadden de Indonesische pelopors of extremisten genoeg, want de Japanners keken gewoon de andere kant op als hun wapenmagazijnen door deze z.g. vrijheidsstrijders werden leeggeroofd.

Voorgevel van Hotel des Indes te Batavia, 1930
Voorgevel van Hotel des Indes te Batavia, 1930. Bron: Tropenmuseum
Zelf was ik meer gecharmeerd van de Amerikaanse strijdkrachten die volgens de geruchten kort na de oorlog zouden zijn ondergebracht in Hotel des Indes te Batavia. Dit hotel was van een logement in 1856 uitgegroeid tot het grootste en bekendste hotel van Indië en dat stond aan Molenvliet West, het huidige Jalan Gajah Mada. Voor het hotel had je het Molenvlietkanaal dat altijd druk bezet was met mensen die er de was in deden en een bad namen, met aan de overzijde van het kanaal Molenvliet Oost, het huidige Jalan Hayam Wuruk.
Ik werkte toen kortstondig als magazijnchef bij de Comtech, een elektriciteitsbedrijf op een steenworp afstand gelegen van Hotel des Indes. Na heel lang wachten kwam er eindelijk een Amerikaanse officier het hotel uit om naar het verkeer op straat te kijken. Toen bleek de eerste Amerikaan die ik zag, waarachtig iemand van Chinese origine te zijn

Enige tijd later werd de naam Hotel des Indes veranderd in Hotel Duta Indonesia, waarna het in 1972 werd afgebroken en daar staat nu het reusachtige Duta Merlin Shopping Centre.

Jakarta nu

Tijdens mijn vele vakanties in Indonesië ben ik in Jakarta vaak genoeg over de Jalan Gajah Mada - het vroegere Molenvliet West - gereden die vanaf de Harmonie naar Glodok leidde, maar ik herkende deze totaal niet meer. De Jalan Gajah Mada met aan de overzijde de Jalan Hayam Wuruk zijn nu straten waar het verkeer dag en nacht vijf rijen dik doorheen raast. Indertijd waren het nog redelijk rustige straten, waar ook de elektrische tram doorheen reed en waar langs beide kanten van de hele weg oude hoge bomen stonden, die nu verdwenen zijn.
Ach, voor mij is eigenlijk heel Jakarta dat ik als mijn broekzak heb gekend, enorm veranderd en ik ben er mijn oriëntatievermogen - nota bene als rasechte Bataviaan/Jakartaan -voor altijd kwijtgeraakt.
De katholieke Kathedraal staat er nog wel op zijn oude vertrouwde plek, maar daartegenover staat nu de grootste moskee van Indonesië in het Wilhelminapark met zijn bunkers waar ik graag wandelde.

Wegbewjzering
Wegbewijzering
De Pecenonganweg waar de Boek- & Offsetdrukkerij
G. Kolff en Co. stond, een straat waar ik wel duizenden keren doorheen ben gereden in de zes jaar dat ik er werkte, is nu een totaal onbekende straat voor mij geworden zonder herkenningspunten. ‘s Nachts was het destijds een vrijwel doodstille straat en nu is het een drukke straat met vele eetstalletjes waar de Jakartaan alles kan vinden wat lekker is.

Het Waterlooplein, met toen nog in het midden de zuil met daarbovenop de leeuw van Waterloo en de acht voetbalvelden, waar ik vaak in de weekends met genoegen keek naar de amateurvoetbalwedstrijden, heet nu Lapangan Banteng.

Het Koningsplein, waar ik vaak naar bokswedstrijden keek in het Decapark en niet te vergeten de jaarlijkse Pasar Gambir, waar zelfs mensen uit heel Indonesië naar toe kwamen en er een korte vakantie in Bogor, de Puncak of Bandung aan vastplakten, heet nu Lapangan Merdeka. En ook was er een Pasar Malam, maar dan in de meest uitgebreide zin van het woord, waar ik vaak met het pijltjes gooien ‘s avonds laat thuis kwam met de tassen vol gewonnen Lux toiletzeep en blikken vol Abdullah 555 en Capstan sigaretten, waarmee ik mijn vader voor de oorlog blij kon maken. Allemaal nostalgie en niets zie je er meer van terug, die fijne plekken uit je herinnering ...

Vergezicht aan de rand van de stad Bandung
Vergezicht aan de rand van de stad Bandung

Volgende 15) »  Omhoog   ^^  « Vorige (13)